Syntens Innovatiepromotor

Met dank aan social media heb ik wekelijks een afspraak met ondernemers en initiatiefnemers van maatschappelijke projecten die ik anders niet zo snel zou hebben ontmoet. Onder wie hoogleraar Jan Jonker die als hoogleraar Duurzaam Ondernemen is verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Op 20 mei a.s. presenteert hij in de Eusebiokerk in Arnhem op het symposium Our Common Future 2.0 ‘zijn meesterwerk’.

Samen met bijna 400 vrijwilligers, onder wie tal van experts, heeft hij op basis van crowdsourcing een boek gemaakt over de toekomstvisie van duurzaamheid in ons land. Voor de meest uiteenlopende thema’s (o.a. leiderschap, zorg, energie en mobiliteit) zijn rapporten gemaakt. In het populair geschreven boek ‘Duurzaam denken doen’ staan de belangrijkste bevindingen en inspiratiebronnen.

Zonder budget (!) is het project en het boek gerealiseerd. Voor een bedrag van 35 euro kan het symposium met sprekers als Ruud Lubbers, groene premier Ruud Koornstra (Kabinet van Vernieuwing) en trendwatcher Adjiedj Bakas al worden bezocht. En ontvang je ook nog het boek. De ultieme uitwerking van het principe Power to the people.

De rol van Jan Jonker is die van aanjager, inspirator en verbinder. Op enige afstand heb ik mogen zien hoe hij dat heeft aangepakt. Bewust of onbewust heeft hij laten zien hoe de toekomstige leider ook te werk gaat. Niet aan de hand van een dictaat, maar een visie die wordt gedragen en uitgevoerd. Maar met charme en tact hield hij zijn doelen ook scherp. Jan Jonker wil zijn boeken niet in de schappen van de natuurwinkel terugzien, maar bij voorkeur bij de Albert Hein of wellicht Kruidvat, want daar wilt hij zijn duurzame idealen verder verbreiden.

Ik kijk uit naar het eindresultaat en hoop dat vele anderen ook geïnspireerd raken door dit unieke project dat in nog geen half jaar is gerealiseerd.

Geen verspilling meer van middelen, maar een economie gebaseerd op totale hergebruik. Dat is de ultieme ambitie van Prof dr Louise Vet. In haar topinstituut voor ecologie in Wageningen voegt ze daad bij haar woord. Zelfs de ontlasting wordt hergebruik onder het motto Poep is goud waard.

Als minister van Kringloopeconomie in het Kabinet van Vernieuwing heeft Prof dr Louise Vet mij om verschillende redenen ook bekeerd. Zij richt haar pijlen niet op de groep van nog geen 3 procent van kruisridders die leven volgens de groene principes van bijvoorbeeld het consumeren van uitsluitend biologisch voedsel en het strikt scheiden van afval. Nee, Louise Vet wil vooral de traditionele BMW-rijder en de rechtse stemmer verleiden meer en beter na te denken over de wereld na morgen.

Louise Vet, die maandagavond 4 april (19.30-20.30 u) een inspiratiecollege verzorgt, bekritiseert daarom niet het verspillen van middelen, maar stimuleert een economie die is gebaseerd op totaal hergebruik. Verleiden in plaats van verketteren dus. Afhankelijk van het aantal kijkers besluiten we of de maandagavond de nieuwe vaste collegeavond wordt of dat we terugkeren naar de vrijdagmiddag. Een onderzoek leerde dat beide dagdelen de voorkeur genieten bij innovatieve ondernemers.

Op haar topinstituut voor ecologie (NIOO) in Wageningen voegt ze daad bij haar woord, want haar werkterrein is een groot innovatie proeftuin. Onder het motto “poep is goud waard” wordt zelfs de ontlasting hergebruikt als nieuwe energiebron. Want met name fosfor dat wordt herwonnen is cruciaal in de strijd om de mondiale voedselschaarste verder te voorkomen. Fosfor dreigt in een volgende generatie er niet meer te zijn.

Maar ook de betonnen vloeren die voor verkoeling maar ook voor warmte zorgen in het laboratorium van het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek (NIOO), vind ik heel bijzonder.

Ik kijk daarom uit naar haar college en hoop dat menig ander ook geïnspireerd raakt door haar. Wellicht tot maandagavond 4 april!

Ik ben opgegroeid in Bollenstreek tussen de tulpen en narcissen. Bollen pellen en later hyacinten snijden waren mijn vaste vakantiebaantjes in de zomer. Sinds kort heb ik een compleet andere kijk gekregen op het bloemenspectrum dat altijd in de lente ontluikt tussen Hillegom en Sassenheim; met dank aan Jaap Leenen, een vooraanstaande kweker en veredelaar. Samen met zijn zonen Jaco (30) en Dirk (26) werkt hij aan een nieuw hoofdstuk in het canon over de bloemen.

Fascinerend vind ik vooral dat een traditionele kweker door zijn unieke praktijkkennis, maar ook door te luisteren en samen te werken met “mensen die letters eten” (gestudeerden) tot nieuwe inzichten komt. Dat is de kennisvalorisatie en innovatie avant a lettre dus!

De familie Leenen heeft eerder al naam gemaakt door bloemen te kweken op schelpen en dat legt het bedrijf WF Leenen geen windeieren. Hierbij is ook gebruik gemaakt van het netwerk van Syntens. WF Leenen is inmiddels ook medeoprichter en aandeelhouder van Holland Diversity. Samen met de universiteit van Leiden en de Kring Bedrijven Bollenstreek ‘wordt met steun van de provincie Zuid-Holland onderzoek gedaan naar hergebruik van reststoffen. Volgens grove schattingen wordt een miljard aan energie verspild bij afvalverwerking van producten uit het Westland en de Bollenstreek.

Daarbij zijn unieke kansen in kaart gebracht waar Jaap Leenen & zonen al op inspelen. De vele nieuwe soorten bloemen die zij kweken bevatten –naar nu blijkt- ook unieke stoffen. De eerste opdracht om specifieke stoffen te leveren aan een Amerikaanse farmaceut is al binnen.

,,In de tijden dat de prijs van bloemen wel eens onder druk kan komen te staan, is het een prettig vooruitzicht dat ik voor een bepaald ras meer geld kan verdienen met de reststoffen dan met de bloem of bol’, aldus Jaap Leenen. Zo werkt hij al mee aan een medicijn die remmend kan werken bij Alzheimer.

In onderstaand filmpje kijkt Jaap Leenen alvast naar een nieuwe horizon voor de bloemensector.

Wie is er verantwoordelijk voor verder onderzoek naar de epidemie die bomen bedreigt? Volgens de Bomenwacht heeft al bijna 70 procent (!) van de bomen last van bastknobbels (zie foto), scheuringen, bloedingen en afsterving.

De wetenschap, overheid, groensector en het bedrijfsleven verwijzen naar elkaar wie de handschoen moet oppakken. Eerste onderzoeken, uitgevoerd in opdracht van de klokkenluider (gemeente Alphen aan den Rijn), duiden er op dat het niet gaat om biologische factoren die leiden tot deze afwijkingen.

Hoogfrequente elektromagnetische velden en ultra fijnstof lijken de belangrijkste oorzaken. Onlangs kwamen lokale overheden en de groen sector bij elkaar om in Bomencentrum Nederland verder te praten over het effect van elektromagnetische straling op bomen.

Dr Andre van Lammeren van de Universiteit van Wageningen (plantencelbiologie) vertelde toen hoe hij in twee klimaatscellen 25 essen onder gelijke omstandigheden heeft gevolgd. In de ene kas stonden zes wifi routers van 100mwatt en de andere geen. In enkele maanden tijd waren de essen in de kas met de wifi aansluiting aanzienlijk aangetast en verkleurden de bladeren.

Het verband tussen straling en aantasting van de bomen is hiermee nog niet onomstotelijk bewezen, aldus Van Lammeren, maar vervolgonderzoek is zeer gewenst. Niek van ’t Wout, beleidsmedewerker groen in de gemeente Alphen aan den Rijn en de ontdekker van het nieuwe fenomeen, constateerde dat bomen die dichter bij een zendmast staan in zijn gemeente aanzienlijk minder gezond zijn.

,,En dit kan gaan om serieus geld als deze ziekte zich verder verspreidt en ontwikkelt. In Alphen aan den Rijn zijn al 400 kastanjebomen gesneuveld. Als er uiteindelijk 1200 zijn vervangen, dan is daar 1,2 miljoen gulden met deze operatie gemoeid. Dat is veel geld voor een doorsnee gemeente’’, zo becijfert Van ‘t Wout de impact. Hij hoopt en rekent voor vervolg onderzoek op steun van andere gemeenten, bij voorkeur via de VNG, het ministerie van Economische Zaken Landbouw en Innovatie, maar ook vanuit het bedrijfsleven. In onderstaand filmpje licht Van ‘t Wout zijn zorg verder toe en de wens dat de overheid zijn verantwoordelijkheid neemt om de kwaliteit van de leefomgeving serieus te nemen.

Vrijdag 4 maart 15.00 uur volgt via www.syntens.nl/inspiratiecollege wellicht het meest verrassende gesprek met een lid van het Kabinet van Vernieuwing. Jacqueline Rijsdijk staat dan centraal als de minister van Kunst van Ondernemen. Ken Jacqueline in verschillende rollen, maar ik associeer haar nog vooral met de periode dat zij jarenlang een vooraanstaande rol vervulde in de financiele sector, eerst bij de Nederlandsche Bank en later in de directie van ASR Verzekeringen.

In het Kabinet laat zij zich als minister zich vooral inspireren door haar liefde voor de kunst. Spannend hoe zich dat verhoudt tot zakendoen. Bijgaand haar blog ter inspiratie en overpeinzing:

Ik ben van oudsher diep geworteld in de bancaire en financiële wereld maar ook vaak diep geraakt door de schone Kunst. Waar de ene sector wordt overheerst door ratio en verstand, daar is het heerlijk om bij een voorstelling van modern ballet weg te zwijmelen en nieuwe inzichten te krijgen.

Als minister van de Kunst van ondernemen ben ik er van overtuigd dat beide werelden elkaar veel meer te bieden hebben. Kunstenaars kunnen natuurlijk veel leren van ondernemers hoe je een product in de markt zet en het vermarkt. Ondernemers zouden zich echter wat vaker mogen verwonderen en laten leiden door hun nieuwsgierigheid.

Door kunst te waarderen leer je over grenzen te kijken en dus ook anders tegen problemen aan te kijken. Ik weet uit ervaring dat dit energie geeft. Het brengt je dichter bij oplossingen wanneer je ergens mee worstelt.

Scenarioplan Schiphol
Een mooi voorbeeld uit de praktijk vind ik hoe Schiphol een scenarioplan wilde maken voor het vliegveld over 10 a 15 jaar. Schiphol wilde indertijd inzicht krijgen hoe de consument zich dan gaat gedragen. Uiteindelijk heeft de directie zich opgesloten met een groep kunstenaars om die nieuwe wereld in te kleuren en mede op basis daarvan Schiphol aan te passen. En ik vind zelf dat ze daar aardig goed in zijn geslaagd.

Maar ook dichterbij huis zie ik veel mogelijkheden voor kruisbestuiving tussen de traditionele maakindustrie en creatieve industrie. Ik heb bij Syntens gezien hoe het metaalbedrijf Abrahams heeft gewerkt aan een stijgbeugel voor de paardensport. In een samenwerking met een designer is het product uiteindelijk succesvol in de markt gezet.

Of hoe een bus met kunstenaars van de Eindhovense Design Academy in Brussel nadacht om de politiek dichter bij de mensen te brengen. Kunstenaars doen dan doorgaans met een andere verfrissende blik.
Zeker in tijden van crisis waar geld schaars is, moeten we creativiteit koesteren. Dan ontstaan de mooiste product markt combinaties. Juist nu moeten we het roer omgooien en anders aanpakken.
Durf de Kunst van ondernemen te ontdekken, zo daag ik daarom graag iedereen uit.

Mijn stellingen luiden daarom:
1. We zijn verleerd nog kind en nieuwsgierig te zijn. Dit vraagt om nieuwe creatieve inzichten vanuit ondermeer de kunst
2. Geld maakt lui. In tijden van crisis ontstaan de beste ideeën.

Jacqueline Rijsdijk
Minister van Kunst van ondernemen (Kabinet van Vernieuwing)

Onlangs heb ik even mijn fantasie de vrije loop laten gaan over commerciële ruimtevaart.

Volgens Ronald Heister liggen in het heelal (op slechts 100 km vliegen!) ongekende mogelijkheden voor MKB-ondernemingen. Als space-agent van Richard Branson (Virgin) voor de Benelux heeft hij al de eerste tien tickets voor een ruimtevaartreis a raison van 200.000 dollar verkocht.

En letterlijk heeft hij zelf ook het gat in de markt gevonden met zijn internationale belangenvereniging International Space Transport Association (Istaspace). Het hoofdkwartier van deze organisatie is gevestigd in Den Haag en kent inmiddels vijftig leden uit ruim veertig verschillende landen. De sector waar 120 miljard dollar in omgaat, wordt in rap tempo geprivatiseerd en dat zorgt voor nieuwe mogelijkheden, kansen en .. wetten.

,,De commerciële ruimtevaart staat nog in de kinderschoenen. Evenals toekomstige ruimtevaarthotels. Maar wat te denken van ruimtehavens die de komende jaren worden gebouwd? En wet- en regelgeving waar nieuwe kennis voor opgebouwd moet worden. Of passagiers die worden voorbereid en getraind voor een vlucht. De verschillende business units van Istaspace spelen op deze behoeften in’’, zo schetst Taras Ploshchansky, directeur juridische zaken, de nieuwe ontwikkelingen in het space- en experiencecenter dat op 8 april officieel wordt geopend.

De eerste opdracht voor een haalbaarheidstudie voor een astronautentrainingscentrum in Lelystad heeft Istaspace al binnen. Maar ook het vervoer van vracht is nabij. Director-general Heister: ,,Onze slogan wordt: Uw pakket komt eerder aan dat u deze hebt verstuurd.

,,Straks vlieg je in nog geen twee uur van de ene naar de andere kant van de aarde. De tijd van conventionele raketten is voorbij. Bij zo’n lancering wordt net zoveel energie verbruikt als in New York met omliggende streken in een lang weekeinde. Dat is maatschappelijk gezien niet meer acceptabel. Een ruimtevaartschip verbruikt net zoveel energie als een vliegtuig gedurende de vlucht van New York naar Londen.’’

(Istaspace is een van de 235 genomineerde ondernemingen voor de MKB Innovatie Top 100, die op donderdag 26 mei in Utrecht bekend wordt gemaakt).

In onderstaand filmpje licht Ronald Heister zijn organisatie nog nader toe.

Onlangs werd ik benaderd ook mee te werken aan de promotie van het initiatief 7 Days of Inspiration (7di). De kracht van social media wordt daarbij ingezet om vanaf april 2010 Nederland een stukje mooier en beter te maken, zonder financiële middelen….

De kracht van social media wordt daarbij ingezet en inmiddels heb ik al verschillende keren mogen ervaren wat de impact hiervan kan zijn. Gisteren werd een twitter bombardement ingezet en daarmee volgens het rapport van tweetreach.com 63944 mensen bereikt met 1550 tweets en 1.050.964 impressies.

Er zijn inmiddels prachtige initiatieven aangemeld. Van het Huis van Overvloed, geheel gemaakt van restmaterialen, tot het Grootste Kunstwerk van Nederland, dat gaat laten zien dat kunst leeft! Maar ook de Minimoestuincoach, die 250 gezinnen in Amersfoort een eigen moestuin laat beginnen vind ik zelf inspirerend. Ik heb daarom ook direct het maatschappelijke initiatief om te komen tot een duurzaam resort ingebracht. Met een startgroep van 20 betrokkenen hebben we 25 januari een zeer inspirerende start gemaakt. Kom er later graag op terug.

7 Days of Inspiration is bedacht omdat Nederland een land van overvloed is. Er is enorm veel sociale overwaarde. Iedereen heeft wel eens ideeën, tijd, spullen, ruimte of goede raad over. Veel mensen zijn bereid om dit in te zetten voor een mooiere, betere wereld, maar vaak weten ze niet hoe. Ook 7 Days of Inspiration weet niet precies hoe het moet, maar onder het motto “als je het niet probeert kom je er nooit achter” laten de deelnemers zien wat je kan bereiken met sociale overwaarde door samen te werken en mensen en ideeën te verbinden.

Achtergrond
7 Days of Inspiration is een initiatief van Martijn Aslander, Olga Plokhooij, Fanny Koerts, Abdul Advany en Nils Roemen. Zij lieten zich inspireren door een project in Estland, waar 40.000 mensen hun land in één dag schoonmaakten. Het filmpje is overigens echt een aanrader om te zien!

Programma
7 Days of Inspiration vindt plaats van 28 februari tot en met 6 maart. De thema’s zijn als volgt over de week verdeeld:
28-02 onderwijs
01-03 zorg
02-03 werk
03-03 duurzaamheid
04-03 versimpelen
05-03 voeding
06-03 feestelijke afsluiting

Eén van de kernwaarden van 7 Days is: fouten maken mág. Het is beter dat er wel iets gebeurt en fout, dan dat er helemaal niets gebeurt. Hoe kan het ook anders? Nog nooit is in Nederland een project zoals 7 Days gedaan. We weten allemaal hoe het zou kunnen, maar niet of dat de beste manier is. Want hoe organiseer je zo‟n groot project zonder formele organisatie? Hoe realiseer je alle deelprojecten met allerlei resources behalve geld? Hoe benut je de talenten van mensen zonder enige vorm van controle? Hoe hou je elkaar betrokken en actief zonder hiërarchie? Hoe werk je naar een doel dat dynamisch is, maar daardoor niet vaststaat? Door te doen en door te leren! Erg spannend vind ik.

In onderstaande filmpje wordt het initiatief in 90 seconden nog eens helder uitgelegd.

Door de schaarste aan grondstoffen zou in de toekomst de energierekening weleens hoger kunnen worden dan de huidige hypotheeklasten van ons huis. Ik heb al regelmatig dit scenario uit de mond van deskundigen gehoord.

Deze week werd ik vooral blij maar ook een tikje ongerust van een minicollege dat ik ontving van ondernemer Harry Stokman en bestuurder Bob Zijderveld van de stichting gelijkspanning. Zij willen kennis opbouwen rondom het fenomeen dat bedrijven en burgers zelf energie gaan opwekken, maar constateren dat ons energienetwerk daarop niet is berekend. Evenmin op de toenemende vraag naar energie, bijvoorbeeld wanneer ons wagenpark gebaseerd zou zijn op elektrisch vervoer. (meer…)

Op de inmiddels traditioneel eerste vrijdag van de maand om 15.00 uur verzorgde Kees de Kort als lid van het Kabinet van Vernieuwing, een initiatief van Syntens, innovatienetwerk voor ondernemers, weer een gratis inspiratiecollege. Op vrijdag 4 februari mocht ik BNR beursanalist Kees de Kort, en in het dagelijkse leven verbonden aan AFS Capital, interviewen als minster van Minder uitgeven. Ik kijk met veel plezier terug op dit gesprek, want Kees de Kort mag dan wel pessimistisch (zwartgallig) overkomen, maar ik luister altijd heel graag naar hem.

Het motto dat voor zijn i-college was bedacht, luidde: Kort door de bocht. De stelling van Kees de Kort is dat de huidige welvaart niet is verdiend, maar geleend. We moeten daarom eerst de miljardenverliezen die zijn ontstaan door falend optreden van de overheid en de banken afboeken en daarna opnieuw beginnen door minder uit te geven.

Er is in het verleden door banken bijna gratis geld weggegeven, ook aan slechte ideeën van ondernemers, zo heeft Kees de Kort zich weleens laten ontvallen. Het is volgens hem dus logisch dat banken tegenwoordig meer zekerheden verlangen. Maar of je daar gelukkig van wordt als ondernemer, dat betwijfelt Kees de Kort. Een bank leent je in de zomer een paraplu, maar vraagt die in de winter weer terug. Probeer dus zo min mogelijk zaken te doen met een bank, zo luidt zijn devies.

Wandaden
Zolang de veroorzakers van deze crisis niet worden aangesproken op hun wandaden, blijven wij als consument, de belastingbetaler dus, opdraaien voor dit falen, zo constateer de minister van Minder uitgeven. Want feitelijk zijn de banken met publiek geld door de regering gered.

Kees de Kort pleit ook voor de terugkeer van de ouderwetse Postbank. Met een eigen Oranjebank ontstaat er weer een nutsbedrijf waar met garantie van de regering kan worden gespaard. Je hebt daar altijd de zekerheid dat het betalingsverkeer door kan gaan. De andere banken kunnen zich dan toeleggen op spaar- en andere beleggingsproducten, maar dan loop je als klant wel het risico dat je geld bij een volgende crisis kwijt kan raken.

Als minister van Minder uitgeven heeft Kees de Kort geen enkele moeite in het investeren in innovatie dat leidt tot nieuwe banen. En ook het duurzamer worden van de samenleving is volgens hem bittere noodzaak. We moeten domweg met minder welvaart verstandiger worden. Dat kan door niet meer zoveel weg te gooien en zuiniger te leven en zuiniger om te gaan met energie.

Verkoop je huis
En als je echt slim wil zijn, dan heeft Kees de Kort nog drie tips / stellingen:
1) verkoop je huis, want dat wordt alleen maar minder waard
2) leen zo min mogelijk bij banken, want die hebben zo weinig eigen vermogen nog dat ze bijna technisch failliet zijn
3) en voorkom als ondernemer dat je afhankelijk bent van subsidies. De overheid is op dat vlak niet betrouwbaar en op zo’n regeling kun je dus nooit bouwen en op vertrouwen.

Via de website www.syntens.nl/inspiratiecollege kun je alvast een reminder laten versturen voor de volgende aflevering zodat je gratis een digitale collegebank kan reserveren.