Circulaire business modellen en grondstoffen management

rau_n54Op 6 december wordt de masterclass circulaire business modellen en grondstoffen management georganiseerd voor ondernemers uit de MKB Innovatie Top 100. Ter voorbereiding sprak ik met Sabine Oberhuber (Turntoo), die vragen stelt, maar ook oplossingen geeft over actuele thema’s.

Case 1: ,,Hoe voorkomen we dat in een m3 oude mobieltjes meer goud zit dan in een m3 gouderts?’’
Oplossing: Mijn advies zou zijn: we verkopen geen smartphones als product, maar een smartphone-service als dienst. De gebruiker krijgt alleen een nieuwe versie wanneer hij zijn oude apparaat eerst inlevert. En de producent wordt gestimuleerd oude onderdelen te hergebruiken (re-cycle).

Case 2: ,,Hoe realiseert de gemeente Brummen een duurzaam gebouwd gemeentehuis (zie foto) dat 20 jaar mee kan?’’
Oplossing: door een modulair opgebouwd omgeving. Architect Thomas Rau (en partner van Sabine) heeft daarbij meer handelingsvrijheid afdwongen om materiaal te gebruiken dat later hergebruikt kan worden voor andere doeleinden (re-use). Zo zijn de houten spanten 3 cm hoger dan nodig. De restwaarde is daarmee over 20 jaar zo veel hoger dan het ook kan worden toegepast voor een overkapping van bijvoorbeeld een benzinestation.
Uiteindelijk kan het gemeentehuis over twee decennia worden gedemonteerd en hoeft het niet gesloopt te worden. Ook is het gebouw sneller (en dus goedkoper) gebouwd dan begroot door minder foutmarges.

Case 3: ,,Hoe maken we duidelijk dat recht op gebruik van producten winstgevender kan zijn dan het bezit van producten voor producent en consument?’’
Oplossing 1: Bosch verkoopt geen wasmachines, maar schone was aan de bewoners van een appartementencomplex van woningcorporatie Eigen Haard. De machines zijn duurzamer en worden beter onderhouden (re-pair) en de bewoners blijken nu minder snel huurachterstand te hebben, maar zijn vooral erg blij. ,,Dit is het nieuwe eigendom’’, zo sprak een van de huurders enthousiast.
Oplossing 2: Philips verkoopt aan een leerbedrijf in Dordrecht geen lampen, maar licht.
Sabine Oberhuber werkt met voorbeelden uit eigen praktijk, maar ook met inspirerende cases uit de circulaire omgeving, gebaseerd op onderzoek van o.a. McKinsey dat heeft becijferd dat op jaarbasis 400 tot 600 miljard kan worden bespaard als producten hergebruikt kunnen worden, gerepareerd en of verwerkt in nieuwe producten en diensten.

Oud denken is producten nog efficiënter, kleiner en goedkoper te maken met als gevolg dat ze na een beperkte levensduur niet meer herbruikbaar zijn. Nieuw denken is uitsluitend producten te produceren die voor minimaal 80 procent herbruikbaar zijn en onbeperkt mee kunnen gaan.

Voor meer informatie, zie ook dit video interview met Sabine Oberhuber: http://www.youtube.com/watch?v=swavSJU3mms#t=18

Slim, maar vooral heerlijk werken (bij Syntens)

Ter afsluiting van de week laat ik afgelopen werkdagen even op mij in werken. Ik constateer heel voldaan dat ik bij Syntens Innovatiecentrum de mooiste baan van mijn leven heb. En dan is het geen last maar een lust dat privé en zakelijke activiteiten door elkaar lopen.

Als je gewaardeerd voelt en je vindt dat je werk effect heeft, dan geeft dat veel energie. Daarnaast kan ik nog steeds nieuwe grenzen verleggen en mijn kennis vergroten. Graag neem ik u daarom als lezer van dit blog mee op mijn ontdekkingsreis in de afgelopen vijf werkdagen.

Slimste bedrijf van NL
De meeste tijd heb ik mij ingezet voor de organisatie van de verkiezing Slimste bedrijf van Nederland, die op dinsdag 27 november bekend wordt gemaakt op de MKB Krachtcentrale. Met beperkte middelen (0 euro) had ik mij ten doel gesteld sociale innovatie op de kaart te zetten aan de hand van twaalf inspirerende voorbeelden uit het MKB.

Met bellen en mailen kreeg ik eerst tal van autoriteiten zo ver voor mijn camera wat te vertellen over hun opvattingen over sociale innovatie. En daaruit blijkt dat sociale innovatie vele gezichten kent. Er zijn dan ook vele wegen die naar Rome leiden om het beste uit je mensen te krijgen, zo werd mij andermaal duidelijk.

Dat kan een inspirerende omgeving zijn, zelfsturende teams, maar ook een aannemer die letterlijk de bouw op z’n kop zet. Evenals maximale talentontwikkeling waarbij jongeren zelf franchisenemer kunnen worden van een verse patat-keten. En een organisatie van ruim 100 mensen blijkt zelfs te groeien en meer winst te maken met maar twee directeuren en een manager….

Stuk voor stuk zijn dit pronkstukken in de etalage voor sociale innovatie. Afgelopen weken heb ik twaalf vooraanstaande publicisten en bloggers op het gebied van sociale innovatie of een specifieke sector gevraagd of ze een finalist voor het Slimste Bedrijf van Nederland wilden adopteren.

Bijna iedereen heeft toegezegd en er inmiddels over hun favoriet geschreven. Van Glenn van der Burg (auteur van Boven het maaiveld), Herman Dummer (mede bedenker van Durf te Vragen), Ben Kuiken (nieuw organiseren), Syntens adviseur Caroline Rijnbeek tot portals als Innovatief Organiseren, het Nieuwe Werken, Bouwkennisblog en het vakblad De Zaak. Alle blogs zijn na te lezen op de site van MKB Krachtcentrale. Maar nog belangrijker ze zijn via twitter ook verder verspreid onder het motto Spread the word.

Tryout Energiegever
Tussendoor heb ik een meer dan goede relatie die de overstap van de overheid naar ondernemerschap maakt, uitgedaagd zijn diensten als energiegever eens te toetsen bij een groep relaties van mij. Was een prachtige tryout, waarin hij veel waardevol adviezen kreeg om zijn diensten nog scherper te krijgen. Maar ook het aanbod om met een van de aanwezige trainers samen te werken. En dat leverde iedereen al energie op.

MKB Innovatie Top 100
Ook deze week heb ik mij laten uitnodigen door een ondernemer die dit jaar een gooi wil doen naar een verkiezing in de MKB Innovatie Top 100. In een uur ben ik overspoeld met technische informatie. De ondernemer haalt meer dan 70 procent van zijn omzet uit export, maar zijn marges zijn gering en hij is zelf vooral meer ondernemer dan directeur. Mijn advies om zijn business nog eens door te lichten en te overwegen de dagelijkse leiding uit handen te geven, klonk hem als muziek in de oren. Wordt vervolgd dus.

E-plant

Ook was ik even in de aula van de Universiteit van Wageningen waar Marjolein Helder promoveerde op haar onderzoek op E-planten (slijkgras) die energie geven. Een fascinerende ontwikkeling, die helaas nog moeilijk te vercommercialiseren is.

Frismakers
Tot slot was ik deze week een dag te gast bij een expertmeeting van Frismakers, een netwerkclub van vooral innovatiemanagers van het groot bedrijf. Ik heb op het puntje van mijn stoel gezeten toen Sabine Oberhuber (samen met Thomas Rau partner van Turntoo) dieper inging op het business model van de circulaire economie, waarin duurzamer wordt geleefd en grondstoffen behouden blijven. Daarbij draait het vaak niet meer om bezit, maar om het recht op gebruik.

Een voorbeeld: Bosch en woningbouwcoöperatie Eigen Haard zijn overeengekomen dat een groep huurders in de sociale huursector geen wasmachine meer hoeven te kopen, maar voor tien euro per maand altijd schone was hebben. En dat is inclusief wasmiddel en energiekosten. Bosch zorgt voor energiezuinige apparatuur die minder CO2 uitstoot veroorzaken en de machines zijn zodanig gemaakt dat de grondstoffen van de apparatuur altijd hergebruikt kan worden.

Een ander voorbeeld is dat Philips met een fabriek in Dordrecht een contact is overeengekomen waarin de Nederlandse multinational geen lampen verkoopt, maar licht en energie. Vooral met een uitgekiend energieplan worden forse besparingen gerealiseerd.

De deelnemers, onder wie ik, realiseerden zich dat je permanent moet kijken of je van een product een service kan maken en welke ketenpartners daarbij betrokken kunnen worden. Denk daarom in oplossingen of diensten in plaats van producten.

Ik kan niet wachten tot de nieuwe week aanbreekt om er mee verder te gaan. Leve het werk als innovatiepromotor!