(Nieuw waar gebeurd) sprookje over Zeeuwse varens

bijlEr was eens een zoon van een varenkweker in Dordrecht die eigenlijk niets liever wilde doen dan in de voetsporen treden van zijn vader. Zijn vader kweekte op jaarbasis enkele duizenden varens en dat maakte hem ook gelukkig.

Op uitdrukkelijke verzoek van zijn vader koos John Bijl toch voor een andere studierichting met de verwachting dat hij later een betere boterham zou verdienen. Bijl junior koos daarom voor de laboratoriumopleiding en bekwaamde zich tot leraar biologie.

Maar de varen bleef hem bekoren: een groene en gezonde plant die de lucht permanent zuivert en die er een uitzonderlijk seksueel leven op nahoudt. Een varen maakt sporen en wordt dus bevrucht. In die tijd daagde zijn vader hem uit eens te kijken of hij soms varens met weefselkweek zou kunnen vermeerderen in het lab.

In een portocabine experimenteerde hij buiten schooltijd, maar het duurde enkele jaren voordat hij de kunst van weefselkweek onder de knie kreeg. Op de dag dat zijn compagnon hem adviseerde zijn faillissement maar aan te vragen en later zijn schuld bij hem af te lossen, zag John Bijl het licht.

Wereldmarktleider voor varens
In de afgelopen tien jaar groeide zijn bedrijf Vitroplus uit tot de wereldmarktleider (80 procent!) in stekjes van varens. Op jaarbasis komen er 20 miljoen varens-in-de-kiem uit het laboratorium in het Zeeuwse Burgh-Haamstede. Waar zijn vader trots was dat hij enkele duizenden varens kon afleveren, daar produceren de 20 medewerkers (fte) van John Bijl er een miljoen per persoon, zonder aarde aan te raken en amper water te gebruiken. Op een industrieterrein groeien de varens bij Bijl niet meer in een kas, maar in een lab met meerlaagse teelt. Ook lichtvervuiling is daarom niet meer aan de orde.

Varens horen bij het Witte Huis
obama varens2John Bijl is er niet alleen in geslaagd drie van de vijf ketens van kweker tot eindgebruiker uit te schakelen, maar de hele wereld te vergroenen met een van zeventig soorten. In Amerika slijt hij jaarlijks tien miljoen varens in knop, want in dat land wordt de varen als een nationaal symbool gezien op Moederdag. Bij de speeches en ontvangsten van Obama in het Witte Huis ontbreekt zelden een varen die het levenslicht in Zeeland heeft gezien.

Klasgenoot René van der Gijp
Op de lagere school speelde John Bijl in zijn klas met onder andere voetbalanalist René van der Gijp, maar die lacht zich nu een bult wanneer hij hoort waar zijn klasgenootje wereldberoemd mee is geworden.

Maar John Bijl kan nog steeds niet rusten ondanks zijn mondiale succes. Samen met machinefabriek Visser uit ’s Gravendeel kopieert hij zijn kennis en werkt hij nu aan een nieuwe lijn groeikamer die niet alleen varens, maar ook andere bloemen en groente kan kweken. Hij droomt nu van het zogenoemde local for local-concept waarbij op elke plek ter wereld zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen en met maar beperkte logistieke kosten en menselijke handelingen alle mogelijke groenten kunnen worden geproduceerd. Ongeacht of het nu permanent vriest of heet is.

Debat Rode Hoed
Het nieuwe bedrijf ViVI (Visser, Vitroplus) heeft zijn eerste miljoenenorder voor China al binnen. Hij heeft zijn vader beloofd dat hij straks naast varens, ook koffiebonen, sla en aardappels kan leveren. Met de de Universiteit van Wageningen (WUR) en tal van multionationals werkt hij al samen om een nieuwe droom uit te voeren. Ook de innovatie-adviseurs van Syntens Innovatiecentrum helpen hem regelmatig aan nieuwe verbindingen en toepassingen. Vandaar dat John Bijl graag bereid is op vrijdag 17 mei een bijdrage te leveren aan de jaarlijkse stakeholdersbijeenkomst van Syntens over nut en noodzaak van innovatiestimulering in de debatcentrum de Rode Hoed in Amsterdam.

En zo leefde de geboren en getogen Dordtenaar nog lang en gelukkig in Zeeland tussen zijn varens.

Bijgaand een video over en met John Bijl: